صفحه اصلی نوبت دهی اینترنتی خدمات دانستنی ها جشنواره ها ارتباط با ما
چگونه از فرش‌ها نگهداری کنیم و آنها را بشوییم
■ چگونه از فرش‌ها نگهداری کنیم و آنها را بشوییم
● راه‌های حفاظت از قالی زیرپا نکاتی که باید در هنگام استفاده از فرش در هنگام زیر پا بودن و لگدکوب شدن رعایت کنیم، متعدد هستند. اولین مورد انتخاب صحیح ابعاد آن است. بهتر است همیشه فرش کوچک‌تر از محل مورد نظر برای پهن کردن آن باشد. چناچه ابعاد محل مورد استفاده برای فرش، متغیر باشد، بهتر است هنگام خرید، فرشی در ابعاد کوچک‌تر تهیه شود. محـلی که فرش در آن پـهن می‌شود، نباید رطوبت‌گیـر باشد؛ چون رطوبت باعث ازهم‌گسیختگی الیاف فرش می‌شود و همچنین امکان بیدزدگی در این مناطق بیشتر است. زمین زیر فرش نیز بهتر است از جنس سنگ یا سرامیک باشــد و تمام درزها و ...

راه‌های حفاظت از قالی زیرپا

نکاتی که باید در هنگام استفاده از فرش در هنگام زیر پا بودن و لگدکوب شدن رعایت کنیم، متعدد هستند.

اولین مورد انتخاب صحیح ابعاد آن است. بهتر است همیشه فرش کوچک‌تر از محل مورد نظر برای پهن کردن آن باشد.

چناچه ابعاد محل مورد استفاده برای فرش، متغیر باشد، بهتر است هنگام خرید، فرشی در ابعاد کوچک‌تر تهیه شود.

محـلی که فرش در آن پـهن می‌شود، نباید رطوبت‌گیـر باشد؛ چون رطوبت باعث ازهم‌گسیختگی الیاف فرش می‌شود و همچنین امکان بیدزدگی در این مناطق بیشتر است.

زمین زیر فرش نیز بهتر است از جنس سنگ یا سرامیک باشــد و تمام درزها و شکاف‌ها با سیـمان مسدود شود. در غیـر این صورت از کف‌پوش‌های پلاستیکی یا مـوکت‌های کم‌پـرز و ظـریف هم می‌توان استـفاده کرد. از پـهن کردن فـرش در سطوح گـچی یا آهـکی و همچنین مـوکت‌های پرزدار و ضخیم خودداری کنید.

گچ و آهک سبب واکنش‌های شیمیایی و از بیـن رفتـن الیاف فرش می‌شود و موکت‌های پرزدار محل مناسبی برای پنهان شدن موریانه و حشرات و قارچ و کپک است.

برای جلوگیری از جمع شدن یا سر خوردن فرش بر سطوح پهن‌شده، می‌توان کناره‌های آن را چرم‌دوزی کرد. این کار از سایش زودهنگام لبه‌ها نیز جلوگیری می‌کند.

هوای محیط نباید ساکن و بدون جـریان باشد. همچنین فرش نباید در محل تاریک یا در معرض تابـش نور مستـقیم آفتاب قرار گیرد.

هر گاه قسمتی از فرش در مجاورت حرارت شدیـد (مانند حرارت شومینه یا بخاری) قرار دارد، بـا پارچه‌ای ضخیم یا روفرشی از آن محافظت کنید. اجسام سنگینی چون مبل و میز یا صندلی را به طور مستقیم روی فرش، به‌خصوص فرش‌های ظریـف و ریـزبافت قرار ندهید؛ زیـرا پـرز‌های آن مـحل می‌خوابد و علاوه بر اینکه جای جسم سنگین روی فرش کاملاً مشخص می‌شود، پس از مدتی بخش آسیب‌دیده پوسیده یا سوراخ می‌شود. در این گونه موارد، در زیر هر یـک از پـایه‌ها از قطعات تختـه‌ای یا لاکی مناسب این کار استفاده کنید.

برای پیشگیری از فرسایش سرریشه‌های قالی، بهتر است آنها را به صورت منظم تا کرده و در زیر فرش قرار دهیم یا با استفاده از پارچه‌های کتانی لفافه‌دوزی کنیم تا از فرسایش ریشه‌ها که جزء آسیب‌پذیر‌ترین بخش‌های فرش است، جلوگیری شود.

فراموش نکنید به محض مشاهده آسیب‌دیدگی سرریشه‌ها، برای‌ترمیم آن قبل از بین رفتن فرش، اقدام لازم را به عمل آورید.

هرگاه از فرش به عنوان تزیین استفاده می‌کنید، قاب مورد نظر باید از چوب سالمی تهیه شود و هیچگاه گوشت قالی برای اتصال به قاب انتخاب نشود. باید در فرش‌های تابلویی، طول و عرض کافی در نظر گرفته شود تا از آن برای میخ زدن و اتصال فرش به قاب استفاده شود. همچنین بین قاب و دیوار باید چند سانتی‌متر فاصله باشد تا هوا جریان یابد و فرش هم با گچ دیوار تماس نداشته باشد.

فراموش نکنید که روی تابلوفرش نباید از شیشه پوشیده شود؛ زیرا علاوه بر محو کردن تصویر اصلی، از جریان هوا نیز جلوگیری کرده و سبب پوسیدگی و بیدخوردگی فرش می‌شود.

تابلوفرش نباید در معرض نور مستقیم آفتاب یا نور قوی لامپ قرار گیرد. برای حفاظت بیشتر فرش، بهتر است که هرچند وقت یکبار فرش را در معرض هوا قرار داد (سالی دو بار). آفتاب اوایل فصل بهار و اواسط فصل پاییـز، با توجه به شرایط جغرافیایی کشورمان، مناسب‌ترین زمان برای این کار است.

قرار گرفتن در معرض هوا برای فرش‌هایی که در انبار یا پستوی خانه به صورت لوله‌شده و بدون استفاده، حتی برای مدت کوتاهی قرار می‌گیرند، بسیار ضروری است.

هوا دادن قالی را می‌توان حدود سه الی چهار ساعـت و بین پشت و روی فـرش تقسیم کرد. با ایـن کار چنـانچه حشره یا موریانه‌ای در پرز قالی جای گرفته باشد، از بین می‌رود. از پشت فرش نور بهتر اثر می‌کند و همچـنین محل بیـدخوردگی و قارچ‌زدگی اصولاً از پشت فرش بهتر مشخص می‌شود. هنگام هوا دادن، باید آن را با جاروی زبر دستی یا برس‌های پلاستیکی جارو کرد. هنگام جارو کردن محل‌های آسیب‌دیده، با احتیاط عمل کنید.

هر چند وقت یک بار باید قالی را در اتاق سر و ته کرد تا همـة قسمت‌های فرش به یک نسبت مورد استـفاده قرار گیرد یا به اصطلاح پا خورده شود. در غیر این صورت قسمت‌های کنار در ورودی و خروجی و محل‌های عبور و گذر، بیشتر ساییده می‌شود و در معرض فرسایش قرار می‌گیرند.

هنگام نظافت با جاروهای برقی توجه داشته باشید که قدرت مکندگی جارو خیلی زیاد نباشد؛ به خصوص در فرش‌هایی که دارای پوسیدگی هستند؛ چون به‌راحتی بخش‌های پوسیده، کنده می‌شود. لازم به ذکـر است که استـفاده از جارو‌های بــرقی به علت جمع کردن گرد و غبار ارجحیت دارند و چنانچه از جاروی دستی استفاده می‌کنید، به هیچ وجه آن را مرطوب نکنید؛ زیرا با تکرار این عمل سبب پوسیدگی الیاف فرش بر اثر رطوبت خواهید شد.

هرگاه متوجه پوسیدگی در فرش شُدید، در اولین فرصت آن را به رفوگر بسپارید تا از صدمه بیشتر و ازهم‌گسیختگی آن جلوگیری شود.

شست‌وشوی فرش

عملی که برای خارج کردن چرک و مواد زاید از سطوح فرش انجام می‌گیرد.

این کار به وسیله مواد شوینده مختلفی امکان‌پذیر است که بهترین آنها، شوینده‌های مخصوص فرش است. بهتر است حتی الامکان فرش را نشوییم؛ زیرا هربار شست‌وشو سبب ایجاد زیان‌هایی می‌شود‌. هنگامی که مواد غذایی و چربی یا به‌خصوص شیرینی، قسمتی از فرش را آلوده کرد، سریعاً محل را از ماده مورد نظر پاک کنید و با یک برس نرم و پارچه مرطوب، محل را تمیز و بلافاصله خشک کنید. چنانچه نیاز به مواد شوینده بود، مـقداری از آن را در آب حل کنید و پـس از شستن، قسمت شسته‌شده را بلندتر از سطح زمین قرار دهید تا هوا در زیر آن جریان یابد. همچنین با قـرار دادن یـک پـنکه در فاصله مناسـب، زمان خشک شـدن را تـسریع کنید. در پایان کـار و قـبل از گسترانیدن فرش به صورت اول، بایـد از خشک شدن کامل زیر فرش نیـز اطمینان حاصل کنید تا فرش دچار پوسیدگی نشود. حتی اگر آب خالص هم روی فرش ریخته باشد، ابتدا آب اضافه را با پارچه تمیزی جمع‌آوری و سپس به روش فوق فرش را خشک کنید.

فقط در صورتی که لکه یا کثیفی، قسمت اعظم فرش را آلوده ساخته باشد، باید تمام فرش را شست.

به هر صورتی که شست‌وشو انجام گیرد، رعایت مراحل زیر الزامی است:

مرحله غبارگیری: هدف از این کار، خارج کردن گرد و خاک از لابه‌لای پرزهاست تا هنگام شستن، گرد و خاک لای پرز‌ها رسوب نکند و سبب سایش و از بین رفتن پرز‌ها نشود. این کار به چند روش انجام می‌گیرد که ساده‌ترین آن، پشت و رو پهن کردن فرش در محل عبور و مرور برای مدت چند روز است. چنانچه امکان این کار نبود، می‌توان فرش را روی میله یا مکان بلندی آویزان کرد و با چوب بلند و قطوری به نقاط مختلف پشت فرش کوبید تا گرد و غبار خارج شود.

توجه کنید که سر چوب به فرش برخورد نکند. وارد کردن ضربه‌های خیلی محکم یا وجود پوسیدگی در فرش، سبب ازهم‌گسیختگی الیاف می‌شود.

مرحله شست‌وشو با مواد شوینده: ابتدا تمام بخش‌های فرش را با آب خیس و مواد شوینده را اگر نیاز به رقیق کردن داشت، رقیق کنید. سپس بر روی فرش ریخته و با جارو یا برس تمام نقاط را با مواد آغشته کرده و می‌شوییم. چنانچه از پودر‌های شوینده استفاده می‌کنید، باید آن را در ظرف آبی حل کنید و سپس روی فرش بریزید. در غیر این صورت، برخی از دانه‌ها در آب حل نمی‌شود و در داخل الیاف می‌مانند. بخش‌های دارای لکه را جداگانه بشویید و بعد شست‌وشوی عمومی را به صورت بالا انجام دهید. برای از بین بردن لکه‌های شیمیایی که با روش‌های معمول از بین نمی روند، از متخصصان قالیشویی کمک بگیرید.

مرحله آبکشی: اگر عمل شست‌وشو درکنار رودخانه، نهر آب یا در داخل حوض پر آب انجام می‌گیرد، برای مدت چند ساعت فرش را در داخل آب به حال خود رها کنید تا مواد شوینده از داخل آن خارج شود و در صورت نبود این شرایط، برای خارج کردن مواد شوینده و صرفه‌جویی در مصرف آب، بهتر است از پارو یا لگن‌های فلزی کمک بگیرید و همیشه در جهت خواب فرش، از وسایل بالا استفاده شود.

کشیدن این وسایل و حتی جارو کشیدن در جهت خلاف گره‌ها، آنها را شل و آماده ریزش می‌کند.

پس از آبکشی، فرش را لوله کنید و با کمک نیروی انسانی یا با فشار، تا حد امکان آب باقی‌مانده را از فرش خارج کنید.

مرحله خشک کردن: برای خشک کردن، بهترین روش پهن کردن فرش روی توری‌های ضخیمی است که از زمین فاصله دارند.

در بعضی موارد، فرش خیس را از مکان بلندی آویزان می‌کنند که در این حالت بخش بالایی تحت فشار قرار می‌گیرد و ممکن است پاره شود.

اگر در هنگام شست‌وشو، متوجه پس دادن رنگ فرش شدید، به هیچ وجه فرش را در این مرحله آویزان نکنید یا به صورت لوله‌شده و ایستاده قرار ندهید؛ زیرا سبب حرکت رنگ در بخش پایینی شده و فرش شما دو رنگ می‌شود.

زمانی که فرش مقداری نمدار باشد، آویزان کردن آن اشکالی ندارد.

بهترین زمان شستن فرش در فصل بهار یا اواخر تابستان است. در این زمان بهترین وسیله حرارتی برای خشک کردن، نور خورشید است که نه آن‌چنان مستقیم و سوزاننده است که بر اثر گرمای زیاد آن فرش آسیب می‌بیند و نه آن‌چنان ملایم و بی‌حرارت است که فرش به طور صحیح خشک نشود و در عین حال، نور با تابیدن کافی به تمام آن رخنه کرده و از آسیب بید و کپک نیز جلوگیری می‌کند.

مردم ایران اغلب به دلیل سنت خانه‌تکانی، در پایان زمستان به شست‌وشوی فرش مبادرت می‌ورزند. زمان مناسب از نظر استفاده کامل از نور خورشید نقش بسیار مهم و اساسی در سلامت فرش دارد. پایان زمستان زمان خوبی برای شست‌وشوی فرش نیست.

در مورد انتخاب شوینده‌ها هم بهتر است از مواد دارای ‌ترکیبات قلیایی یا اسیدی کاملاً ضعیف استفاده کنید تا از آسیب الیاف جلوگیری شود.

منبع: باشگاه خبرنگاران جوان

Menu